Doanh nghiệp Hoa Kỳ hỗ trợ Việt Nam xác định danh tính người mất tích trong chiến tranh

Tham dự cuộc làm việc có Đại sứ Phạm Quang Vinh, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên Đại sứ Việt Nam tại Hoa Kỳ, Chủ tịch Hội Việt - Mỹ; ông Nguyễn Hải Giang, Phó Chủ tịch Hội Việt - Mỹ; ông Nguyễn Năng Khiếu, Trưởng ban Ban Châu Mỹ - Châu Đại Dương (Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam), Tổng Thư ký Hội Việt - Mỹ; Trung tướng Trần Tấn Hùng, Phó Chủ tịch thường trực Hội hỗ trợ gia đình liệt sĩ Việt Nam; ông Hoàng Anh Tuấn, Trưởng ban Quốc tế - Hội nạn nhân chất độc da cam/dioxin Việt Nam (VAVA) cùng đại diện một số đơn vị, tổ chức liên quan.

Phía Hoa Kỳ có bà Margaret Hanson-Muse, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc USABCI; ông Anthony Nelson, thành viên Hội đồng quản trị USABCI; đại diện các tổ chức và doanh nghiệp tham gia Sáng kiến tìm kiếm người mất tích trong chiến tranh ở Việt Nam (VWAI) gồm Cultural Vistas, Lockheed Martin và QIAGEN.

Lãnh đạo Hội Việt - Mỹ làm việc với đoàn công tác của Viện Hội đồng Kinh doanh Hoa Kỳ - ASEAN (USABCI) cùng đại diện các tổ chức và doanh nghiệp Hoa Kỳ. (Ảnh: Đinh Hòa)

Hợp tác nhân đạo tìm kiếm người mất tích trong chiến tranh

Phát biểu tại cuộc làm việc, Đại sứ Phạm Quang Vinh cho biết Hội Việt - Mỹ luôn coi quan hệ nhân dân với nhân dân là trọng tâm hoạt động. Trong nhiều năm qua, cùng với các chương trình giao lưu nhân dân, hợp tác khắc phục hậu quả chiến tranh luôn là một nội dung quan trọng trong quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ.

Đánh giá về chặng đường hợp tác giữa hai nước, Đại sứ Phạm Quang Vinh cho biết đã có thời điểm hai bên còn chưa thực sự hiểu nhau trong các vấn đề liên quan đến người mất tích và hậu quả chiến tranh. Tuy nhiên, đến nay đây đã trở thành một trong những lĩnh vực hợp tác nhân đạo hiệu quả, góp phần xây dựng lòng tin giữa Việt Nam và Hoa Kỳ.

Đại sứ Phạm Quang Vinh, Chủ tịch Hội Việt - Mỹ phát biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: Đinh Hòa)

Theo Đại sứ Phạm Quang Vinh, bên cạnh các hoạt động tìm kiếm quân nhân Hoa Kỳ mất tích do cơ quan chức năng hai nước triển khai, Việt Nam hiện đang thực hiện Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ". Đây là một trong những nhiệm vụ trọng tâm được triển khai trong giai đoạn 2026-2027.

"Đối với việc tìm kiếm bộ đội Việt Nam mất tích trong chiến tranh, chúng tôi sẽ trao đổi với các bạn thông tin liên quan về công tác tìm kiếm, khai quật, xác định danh tính. Việc này đòi hỏi rất nhiều về công nghệ và chúng tôi trông đợi vào sự hợp tác của phía Hoa Kỳ", ông nói.

Bà Margaret Hanson-Muse cho biết đoàn công tác đến Việt Nam trong khuôn khổ Sáng kiến VWAI. Chương trình được gia hạn đến năm 2031 nhằm hỗ trợ xác định vị trí và danh tính những người mất tích trong chiến tranh tại Việt Nam. Đồng thời thúc đẩy hợp tác nhân đạo và ứng dụng công nghệ phục vụ công tác này.

Theo bà Margaret Hanson-Muse, VWAI không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật mà còn cho thấy cách thức chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội có thể cùng phối hợp để giải quyết hậu quả của xung đột. Điểm đáng chú ý của Sáng kiến là sự kết hợp giữa mục tiêu nhân đạo và sự tham gia của khu vực tư nhân trong việc huy động công nghệ, nguồn lực và chuyên môn phục vụ công tác tìm kiếm người mất tích.

Bà Margaret Hanson-Muse, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc USABCI phát biểu. (Ảnh: Đinh Hòa)

Tại cuộc làm việc, Trung tướng Trần Tấn Hùng cho biết Việt Nam hiện vẫn còn số lượng lớn liệt sĩ chưa xác định được danh tính và nhiều hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy. Theo ông, đây là một trong những lý do Việt Nam rất cần thêm các nguồn hồ sơ, dữ liệu và hỗ trợ công nghệ phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ.

Ông nhấn mạnh vai trò đặc biệt quan trọng của các nguồn hồ sơ, dữ liệu và thông tin từ phía Hoa Kỳ đối với công tác tìm kiếm liệt sĩ. Ông cho biết năm 2014, một nhóm cựu chiến binh Hoa Kỳ đã cung cấp hơn 20 bộ hồ sơ liên quan đến các khu vực chôn cất tập thể. Trên cơ sở những thông tin này, Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ (Ban Chỉ đạo quốc gia 515) đã tổ chức khai quật tại Đồng Nai và tìm thấy hơn 100 hài cốt liệt sĩ.

Theo Trung tướng Trần Tấn Hùng, đây là minh chứng cho thấy việc chia sẻ thông tin chiến tranh và tăng cường hợp tác nhân đạo mang lại những kết quả thiết thực cho công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính liệt sĩ tại Việt Nam.

Theo thông tin được công bố tại lễ phát động Chiến dịch "500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", hiện cả nước vẫn còn khoảng 175 nghìn hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và hơn 300 nghìn mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Quy mô nhiệm vụ đặt ra cũng cho thấy nhu cầu tiếp tục mở rộng hợp tác quốc tế, ứng dụng công nghệ mới và khai thác hiệu quả các nguồn dữ liệu phục vụ công tác tìm kiếm, xác định danh tính liệt sĩ.

Công nghệ ADN, dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo phục vụ hành trình tìm lại danh tính

Một nội dung được các đại biểu đặc biệt quan tâm tại cuộc làm việc là khả năng ứng dụng công nghệ ADN thế hệ mới trong xác định danh tính hài cốt liệt sĩ.

Ông Keith Elliott, Giám đốc cấp cao phụ trách khoa học pháp y và định danh con người toàn cầu của QIAGEN, phát biểu tại cuộc làm việc. (Ảnh: Đinh Hòa)

Ông Keith Elliott, Giám đốc cấp cao phụ trách khoa học pháp y và định danh con người toàn cầu của QIAGEN, cho biết doanh nghiệp này đã có gần 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực định danh ADN. Từ năm 2015, QIAGEN cùng các đối tác quốc tế đã phát triển các phương pháp xét nghiệm ADN chuyên biệt dành cho tìm kiếm người mất tích.

Theo ông, công nghệ mới cho phép thực hiện toàn bộ quy trình từ thu mẫu ADN của thân nhân, tách chiết ADN từ mẫu hài cốt, giải trình tự gen đến đối sánh dữ liệu để xác định danh tính. Đại diện QIAGEN cho biết các công nghệ này đang được ứng dụng trong nhiều dự án nhân đạo trên thế giới và kỳ vọng có thể đóng góp cho nỗ lực tìm kiếm liệt sĩ tại Việt Nam.

"Chúng tôi đã kết thúc hành trình nghiên cứu phát triển, nhưng lại đang ở điểm bắt đầu của một hành trình mới: ứng dụng các công nghệ này vào những trường hợp thực tế để tạo ra thay đổi cho thế giới", ông Keith Elliott nói.

Đại diện USABCI cho biết tổ chức này đang tìm kiếm khả năng huy động thêm các doanh nghiệp Hoa Kỳ hoạt động trong lĩnh vực quản lý dữ liệu và trí tuệ nhân tạo nhằm hỗ trợ đẩy nhanh quá trình xác định danh tính người mất tích.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm. (Ảnh: Đinh Hòa)

Tại cuộc làm việc, các bên cũng trao đổi khả năng mở rộng hợp tác trong giáo dục, giao lưu nhân dân, kết nối thế hệ trẻ... Đại diện Cultural Vistas cho biết tổ chức này đang xây dựng các chương trình đối thoại, tài liệu giáo dục và hoạt động trao đổi nhằm giúp học sinh, sinh viên hai nước hiểu rõ hơn về quá trình hòa giải, hợp tác và những nỗ lực khắc phục hậu quả chiến tranh.

Các ý kiến tại cuộc làm việc cũng đề xuất tăng cường chia sẻ thông tin, kết nối các tổ chức, chuyên gia và doanh nghiệp; tổ chức các diễn đàn trao đổi trực tiếp hoặc trực tuyến để xác định nhu cầu hợp tác cụ thể, nhất là trong các lĩnh vực công nghệ, quản lý dữ liệu, nâng cao năng lực kỹ thuật và hỗ trợ công tác tìm kiếm, xác định danh tính người mất tích trong chiến tranh.

Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh: Hành trình xoa dịu nỗi đau

Thúc đẩy hợp tác Việt Nam - Mỹ qua khắc phục hậu quả chiến tranh, giao lưu thế hệ trẻ