Hiến kế để nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài thực sự chảy về Thủ đô

Đại sứ Nguyễn Phú Bình, Nguyên thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Hội liên lạc người Việt Nam ở nước ngoài:

Đặt “đề bài” cụ thể để kết nối nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài

Đại sứ Nguyễn Phú Bình, Nguyên thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ tịch Hội liên lạc người Việt Nam ở nước ngoài. (Ảnh: Mai Anh)

Người Việt Nam ở nước ngoài là một bộ phận không thể tách rời của dân tộc Việt Nam, đồng thời là nguồn lực quan trọng để phát triển đất nước và là nhân tố góp phần thúc đẩy quan hệ hữu nghị, hợp tác giữa Việt Nam với các nước. Vì vậy, muốn thu hút bà con hướng về quê hương, trước hết cần quan tâm đầy đủ hơn đến quyền lợi thiết thực, lợi ích chính đáng và sự gắn bó lâu dài của cộng đồng với đất nước.

Sự kết nối đó không chỉ nằm ở tình cảm cội nguồn, dòng máu hay văn hóa, mà còn cần được củng cố bằng lợi ích và cơ sở pháp lý phù hợp. Cần tạo điều kiện để họ được thụ hưởng các quyền lợi chính đáng theo quy định pháp luật, từ quốc tịch, thừa kế, đầu tư, kinh doanh đến những vấn đề liên quan khi trở về sinh sống, làm việc hoặc đóng góp cho đất nước. Khi được nhìn nhận và đối xử như một phần của cộng đồng dân tộc, ý thức gắn bó và trách nhiệm đóng góp của bà con với Việt Nam sẽ sâu sắc hơn.

Đối với Hà Nội, muốn phát huy hiệu quả mạng lưới người Việt Nam ở nước ngoài, điều quan trọng là Thành phố cần đặt ra những “đề bài” thật cụ thể. Hà Nội cần chuyên gia trong lĩnh vực nào, cần kết nối thị trường cho mặt hàng nào, cần hỗ trợ đầu tư ở dự án nào, cần lan tỏa tiếng Việt hay quảng bá văn hóa theo hướng nào - các yêu cầu đó càng rõ thì các tổ chức người Việt Nam ở nước ngoài, hội liên lạc và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài càng có cơ sở để kết nối đúng người, đúng việc.

Thực tế cho thấy nhiều nguồn lực có thể huy động nếu có sự phối hợp tốt, từ dạy tiếng Việt, hỗ trợ pháp lý, tư vấn quốc tịch, thừa kế, đầu tư, kinh doanh đến kết nối chuyên gia, thị trường và dự án. Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài có mạng lưới rộng, có thể làm cầu nối với các hội đoàn người Việt Nam ở nước ngoàio, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các cá nhân tiêu biểu trong cộng đồng. Tuy nhiên, để sự kết nối đó đi vào thực chất, Hà Nội cần chủ động nêu nhu cầu, xác định lĩnh vực ưu tiên và xây dựng cơ chế phối hợp thường xuyên giữa các bên.

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lân Trung, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài:

Xây dựng dữ liệu về người Việt Nam ở nước ngoài

Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Lân Trung, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài. (Ảnh: Mai Anh)

Cộng đồng hơn 6,5 triệu người Việt Nam ở nước ngoài, trong đó có hàng trăm nghìn trí thức, chuyên gia và doanh nhân, là nguồn lực rất lớn cho sự phát triển của đất nước cũng như Thủ đô Hà Nội. Tuy nhiên, để nguồn lực này thực sự được phát huy, điều quan trọng đầu tiên là phải xây dựng được một hệ thống dữ liệu đầy đủ về người Việt Nam ở nước ngoài có mong muốn, khả năng và điều kiện đóng góp cho Hà Nội.

Dữ liệu đó không nên chỉ giới hạn ở những người gốc Hà Nội mà cần mở rộng tới những người Việt Nam ở nước ngoài có tình cảm, sự gắn bó hoặc mong muốn đầu tư, hợp tác với Thủ đô. Khi có cơ sở dữ liệu bài bản, Hà Nội sẽ chủ động kết nối, huy động và tập hợp được các chuyên gia, nhà khoa học, doanh nhân trong từng lĩnh vực cụ thể khi cần thiết.

Bên cạnh việc nghiên cứu tiềm năng của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, Hà Nội cũng cần nghiên cứu kỹ những lĩnh vực đang có nhu cầu thu hút nguồn lực từ người Việt Nam ở nước ngoài. Thay vì chỉ hướng tới các dự án quy mô rất lớn, Thành phố có thể xây dựng danh mục các cơ hội đầu tư thiết thực, phù hợp với khả năng của đông đảo kiều bào như phát triển làng nghề truyền thống, sản phẩm OCOP, du lịch văn hóa, doanh nghiệp vừa và nhỏ hoặc các dự án đổi mới sáng tạo.

Một yếu tố không kém phần quan trọng là công tác truyền thông. Nhiều người Việt Nam ở nước ngoài luôn hướng về quê hương nhưng chưa có đầy đủ thông tin về định hướng phát triển, nhu cầu hợp tác hay các cơ hội đầu tư của Hà Nội. Vì vậy, cần xây dựng các kênh thông tin thường xuyên, kết nối với cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các hội đoàn người Việt để lan tỏa thông tin một cách rộng rãi, giúp kiều bào hiểu rõ hơn họ có thể đóng góp gì cho sự phát triển của Thủ đô.

Bên cạnh các hoạt động kinh tế, Hà Nội cũng cần quan tâm nhiều hơn tới việc giữ gìn tiếng Việt, lan tỏa văn hóa dân tộc trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, nhất là thế hệ trẻ. Đồng thời, có thể nghiên cứu xây dựng những sự kiện thường niên mang dấu ấn riêng của Thủ đô để trở thành điểm hẹn của người Việt Nam ở nước ngoài trên toàn thế giới, qua đó củng cố sự gắn kết lâu dài giữa cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài với Hà Nội.

Ông Nguyễn Quốc Bình, Chủ tịch Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài thành phố Hà Nội:

Tạo hệ sinh thái việc làm

Ông Nguyễn Quốc Bình, Chủ tịch Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài thành phố Hà Nội. (Ảnh: Mai Anh)

Nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài không chỉ nằm ở đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học đã thành danh mà còn ở lớp trí thức trẻ, du học sinh và những người lao động Việt Nam đang học tập, làm việc tại nhiều quốc gia trên thế giới. Đây là lực lượng cần được quan tâm từ sớm để hình thành nguồn nhân lực chất lượng cao cho tương lai.

Kinh nghiệm của nhiều quốc gia cho thấy việc thu hút chất xám không thể chỉ dựa vào những lời kêu gọi chung chung. Điều quan trọng là phải có chiến lược dài hạn đối với thế hệ trẻ, tạo điều kiện để họ tích lũy tri thức, kinh nghiệm quốc tế, sau đó có cơ chế phù hợp để quay trở về đóng góp cho quê hương. Đây cũng là nhóm đối tượng có khả năng tham gia trực tiếp vào các lĩnh vực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số mà Hà Nội đang ưu tiên phát triển.

Bên cạnh việc xác định đối tượng, Hà Nội cũng cần xây dựng một hệ sinh thái làm việc dành cho chuyên gia, nhà khoa học và doanh nhân người Việt Nam ở nước ngoài. Hệ sinh thái đó không chỉ bao gồm môi trường nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, các cơ hội hợp tác cụ thể mà còn cần có đầu mối kết nối, cơ chế hỗ trợ thủ tục hành chính và những chính sách đặc thù đủ sức cạnh tranh để thu hút nhân tài. Khi người Việt Nam ở nước ngoài nhìn thấy cơ hội phát triển nghề nghiệp, môi trường làm việc phù hợp và cơ chế rõ ràng, việc huy động nguồn lực chất lượng cao cho Thủ đô sẽ trở nên khả thi và bền vững hơn.

Để làm được điều này, cần có sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, các cơ quan quản lý, trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội. Chỉ khi hình thành được cơ chế phối hợp thống nhất cùng những chính sách đủ hấp dẫn, Hà Nội mới có thể phát huy hiệu quả nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài phục vụ phát triển Thủ đô trong giai đoạn mới.

Bà Lê Thu Hà, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam - Bungaria thành phố Hà Nội:

Biến kết nối người Việt Nam ở nước ngoài thành nhiệm vụ chính thức của các hội hữu nghị

Bà Lê Thu Hà, Chủ tịch Hội hữu nghị Việt Nam - Bungaria thành phố Hà Nội. (Ảnh: Mai Anh)

Trong hoạt động đối ngoại nhân dân của Hà Nội, các hội hữu nghị song phương và đa phương nhiều năm qua không chỉ kết nối với bạn bè quốc tế, các tổ chức nhân dân và đối tác nước ngoài, mà trên thực tế còn thường xuyên phối hợp với cộng đồng người Việt Nam ở nước sở tại. Đối với mỗi hoạt động giao lưu, hợp tác văn hóa, giáo dục, đào tạo hay kết nối nhân dân, sự phối hợp giữa hội hữu nghị, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, hội đoàn người Việt Nam và đối tác nước bạn đều có vai trò rất quan trọng.

Từ thực tiễn đó, công tác vận động, kết nối người Việt Nam ở nước ngoài cần được nhìn nhận như một nhiệm vụ chính thức của Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội và các hội thành viên, thay vì chỉ là nội dung được vận dụng trong từng hoạt động cụ thể. Khi đối tượng người Việt Nam ở nước ngoài được xác định rõ trong chức năng, nhiệm vụ, các hội hữu nghị sẽ có cơ sở chủ động hơn trong kết nối, trao đổi thông tin, huy động sự tham gia và phát huy vai trò cầu nối của cộng đồng.

Điều quan trọng là phải xây dựng được cơ chế phối hợp rõ ràng giữa Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội, Hội Liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài thành phố Hà Nội, các hội hữu nghị song phương, cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và các hội đoàn người Việt Nam ở nước ngoài. Nếu không làm rõ đầu mối, chức năng và phương thức phối hợp, các hoạt động dễ bị phân tán, chồng chéo hoặc phụ thuộc vào quan hệ tự phát của từng hội, từng địa bàn.

Bên cạnh cơ chế phối hợp, Hà Nội cần xác định cụ thể những lĩnh vực, thế mạnh và nhu cầu phát triển mà Thành phố mong muốn kết nối với nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài. Các hội hữu nghị chỉ có thể truyền tải hiệu quả thông tin tới bạn bè quốc tế và cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài khi biết rõ Hà Nội đang cần gì, đã chuẩn bị cơ chế chính sách nào và môi trường hợp tác ra sao. Những lĩnh vực như du lịch, làng nghề, ẩm thực, văn hóa, giáo dục, đào tạo là các thế mạnh có thể trở thành điểm kết nối thiết thực giữa Thủ đô với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Khi các hội hữu nghị được giao nhiệm vụ rõ ràng, có đầu mối phối hợp cụ thể và được cung cấp đầy đủ thông tin về các nhu cầu của Hà Nội, mạng lưới đối ngoại nhân dân của Thủ đô sẽ có thêm điều kiện để phát huy hiệu quả trong kết nối, vận động và huy động nguồn lực người Việt Nam ở nước ngoài.

Kiều bào tại Singapore đồng hành đổi mới sáng tạo của Việt Nam Ban Liên lạc Cộng đồng người Việt Nam tại Singapore vừa phối hợp với Đại sứ quán Việt Nam tại Singapore tổ chức “Diễn đàn trí thức và đổi mới sáng tạo Việt Nam tại Singapore” nhằm tạo nền tảng cho những kế hoạch thúc đẩy khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo để chung tay phát triển đất nước trong thời gian tới.

Kiều bào Châu Âu hỗ trợ gần 500 triệu đồng xây lớp học cho trẻ em ở Thái Nguyên Ngày 24/5, tại xã Nghĩa Tá, tỉnh Thái Nguyên, Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài phối hợp cùng chính quyền địa phương tổ chức lễ khởi công xây dựng lớp học mới cho Trường Mầm non Bình Trung.