Hội thảo Biển Đông - diễn đàn bán chính thức hàng đầu ở khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương

Trung Quốc liên tục “dồn ép” Philippines trên Biển Đông

Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc: Việt Nam quyết tâm, kiên trì bảo vệ luật pháp quốc tế trong vấn đề Biển Đông

Chuyên gia Nga: Trung Quốc vi phạm luật pháp quốc tế trên Biển Đông có hệ thống

Các đại biểu tham dự Hội thảo. Ảnh: Báo Quốc tế

Sáng 6/11, tại Hà Nội, Hội thảo Khoa học Quốc tế về Biển Đông với chủ đề “Hợp tác vì Hòa bình và Phát triển tại Khu vực” do Học viện Ngoại giao phối hợp với Hội Luật gia Việt Nam (VLA) và Quỹ Hỗ trợ Nghiên cứu Biển Đông (FESS) tổ chức đã khai mạc với sự tham gia của 250 chuyên gia, học giả trong nước và quốc tế cùng đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương, các tổ chức quốc tế liên quan.

Khuyến khích một cách nhìn rộng mở về vấn đề Biển Đông

Hội thảo Biển Đông lần thứ 11 có một số điểm mới, theo đó Ban Tổ chức Hội thảo muốn khuyến khích một cách nhìn rộng mở về vấn đề Biển Đông.

“Biển Đông không nên được hiểu chỉ là các tranh chấp chủ quyền, tranh chấp vùng biển và tài nguyên giữa các nước ven Biển Đông. Theo đó, Biển Đông cần được nhìn nhận như một vùng biển kết nối giữa các đại dương, nơi gặp gỡ lợi ích giữa các nước trong và ngoài khu vực, là nơi các quốc gia mong muốn duy trì sự thượng tôn của luật pháp quốc tế, là nơi các nước trong và ngoài khu vực đối thoại, phát triển hợp tác một cách hiệu quả. Đó cũng là Biển Đông trong Tầm nhìn của ASEAN về khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương mới được ASEAN thông qua”, Giám đốc Học viện Ngoại giao Nguyễn Vũ Tùng cho biết.

Điểm đáng chú ý là các vấn đề của Biển Đông không chỉ là các vấn đề bó hẹp của khu vực Đông Nam Á, mà ngày càng có nhiều vấn đề chung giữa Biển Đông với các vùng biển khác trên thế giới, có sự kết nối rất cao giữa biển Hoa Đông, Ấn Độ Dương, Vịnh Hormuz, Nam Thái Bình Dương, các vùng cực…

Sự liên thông và kết nối giữa các biển và đại dương đang ngày càng rõ nét. Do đó, việc bảo vệ môi trường biển, chống biến đổi khí hậu, sử dụng bền vững tài nguyên, bảo vệ trật tự hợp tác luậtháp trên biển và an ninh biển nói chung cho các quốc gia và cộng đồng dân cư ven biển đang là các vấn đề chung, đòi hỏi các giải pháp chung, nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế.

Bên cạnh đó, Ban Tổ chức cũng nhìn nhận có sự liên thông giữa lục địa và đại dương, giữa các vùng biển với nhau. Các vùng biển và đại dương được nhìn nhận là một thể thống nhất và là sự kéo dài của các lục địa.

Do đó, trong hai ngày diễn ra hội thảo (6-7/11), các đại biểu sẽ dự sáu phiên bàn tròn song song để bàn về cách hợp tác biển và các diễn biến ở các vùng biển khác, không chỉ riêng Biển Đông mà còn có biển Hoa Đông, Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương và các vùng địa cực.

Các cuộc thảo luận được thiết kế theo hướng thực tiễn hơn, khuyến khích sự tham gia sâu rộng hơn của giới hoạch định và thực thi chính sách. Các quan chức chính phủ các nước có cơ hội được chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đồng thời tiếp nhận trực tiếp các ý tưởng và sáng kiến của giới học giả.

Các đại biểu quốc tế trao đổi bên lề hội thảo. Ảnh: Văn Điệp/TTXVN

Hợp tác song phương và đa phương ở Biển Đông

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, Chủ nhiệm Ủy ban biên giới quốc gia Lê Hoài Trung cho biết: Biển Đông án ngữ nhiều tuyến hàng hải quan trọng và nhộn nhịp hàng đầu thế giới, là cầu nối giao thương giữa Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương cũng như lục địa châu Á và châu Đại dương.

Trên 50% thương mại bằng đường biển của thế giới đi qua Biển Đông, lên tới 5.000 tỷ USD mỗi năm. Chính vì vậy, an ninh và an toàn hàng hải Biển Đông có ý nghĩa rất to lớn với thương mại toàn cầu và tiếng nói chung của cả thế giới.

Khi trọng tâm kinh tế, chính trị thế giới đang dịch chuyển mạnh mẽ và có tác động nhiều tới khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương thì Biển Đông càng có giá trị chiến lược quan trọng. Các sáng kiến chiến lược quan trọng của các cường quốc hay của ASEAN đều lấy Biển Đông làm trung tâm và có cấu phần quan trọng liên quan tới Biển Đông. Do đó, mọi phát triển quan trọng trên Biển Đông không chỉ là mối quan tâm của các quốc gia trong khu vực mà còn thu hút sự quan tâm và ảnh hưởng đến lợi ích của cộng đồng quốc tế.

"Khi nói đến vấn đề Biển Đông không chỉ nói đến khác biệt, tranh chấp, những diễn biến phức tạp mà còn nói đến hợp tác, cả trên khuôn khổ song phương và đa phương. Riêng ASEAN đã có trên 12 cơ chế có liên quan đến hợp tác biển. Mặc dù lợi ích rất đa dạng nhưng cần ghi nhận những nỗ lực xây dựng trên cơ sở lòng tin và những nỗ lực thúc đẩy hợp tác giữa các nước trong và ngoài khu vực", Thứ trưởng Lê Hoài Trung nói.

Thứ trưởng Lê Hoài Trung phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Trung Hiếu/Báo Quốc tế

Theo Thứ trưởng Lê Hoài Trung, để thúc đẩy hợp tác biển một cách có hiệu quả, cần bảo đảm: Một là, các quốc gia cần có ý chí chính trị trong thúc đẩy hợp tác đặc biệt là đảm bảo hòa bình; Hai là, có cách hiểu thống nhất về luật biển quốc tế đặc biệt là dựa trên UNCLOS 1982; Ba là, có cơ chế quản lý và hợp tác biển thích hợp; Bốn là, có sự tham gia tích cực của cả chủ thể nhà nước và phi nhà nước; Năm là cần có lòng tin vào môi trường hợp tác quốc tế.

Trong xu thế hướng ra đại dương, tăng cường hợp tác biển và đại dương toàn thế giới, Thứ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung cho rằng, cần thẳng thắn thấy và không khỏi lo ngại trước các thách thức nổi lên gần đây đối với hòa bình và ổn định ở Biển Đông, trong đó có các hoạt động nghiêm trọng vi phạm luật pháp quốc tế xảy ra trên các vùng biển khu vực, trong đó có vùng biển của Việt Nam.

“Việc đơn phương diễn giải luật pháp quốc tế trái với chuẩn mực và lợi ích chung của cộng đồng quốc tế làm giảm lòng tin vào hiệu lực của hệ thống luật pháp quốc tế, xói mòn thượng tôn pháp luật và có thể trở thành các tiền lệ nguy hiểm đe doạ hoà bình, an ninh khu vực và quốc tế”, Thứ trưởng Lê Hoài Trung chỉ rõ.

Thứ trưởng Lê Hoài Trung kỳ vọng, Hội thảo lần này sẽ góp phần làm sáng tỏ các vấn đề như làm thế nào để bảo đảm tính hiệu quả của Công ước Liên hợp quốc về Luật Biển (UNCLOS) 1982 nói riêng và thượng tôn pháp luật nói chung; làm sao để các cơ chế đa phương tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong việc bàn bạc, tìm kiếm giải pháp thúc đẩy hợp tác trong khu vực và phát huy vai trò trung tâm của ASEAN trong việc giải quyết các vấn đề trong khu vực.

Hội thảo Biển Đông được tổ chức hàng năm nhằm đánh giá những diễn biến mới nhất, nhận diện các động lực chi phối và tìm kiếm biện pháp hiệu quả để quản lý, giải quyết tranh chấp, cũng như thúc đẩy hợp tác trên Biển Đông và các khu vực liên quan.

Sau 10 năm tổ chức (kể từ năm 2009), chuỗi Hội thảo Biển Đông đã trở thành một trong những diễn đàn an ninh khu vực uy tín, quy tụ các chuyên gia hàng đầu trên thế giới để thảo luận về các vấn đề có tầm quan trọng đối với hòa bình và phát triển như an ninh biển, luật pháp quốc tế, kinh tế biển và sinh thái biển.

Những diễn biến hiện nay cho thấy Biển Đông vẫn tiềm ẩn nhiều nhân tố phức tạp. Kể từ năm 2018, tần suất các cuộc diễn tập quân sự và cọ xát trên biển gia tăng. Tranh chấp dầu khí, cạnh tranh ngư trường leo thang ở nhiều khu vực.

Trong bối cảnh đó, bên cạnh việc kế thừa những thành tựu đã đạt được, Hội thảo Biển Đông 11 được nâng cấp thành sự kiện có quy mô nhất từ trước đến nay, với 6 phiên toàn thể và 6 bàn tròn, dự kiến quy tụ khoảng 50 diễn giả là các nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu, các quan chức cao cấp, cùng hơn 200 quan chức, học giả và các nhà ngoại giao.

Mục tiêu là hướng chuỗi Hội thảo Biển Đông thành một diễn đàn bán chính thức hàng đầu ở khu vực Ấn Độ-Thái Bình Dương nhằm tìm ra các giải pháp sáng tạo, góp phần cải thiện tình hình an ninh biển.