ASEAN thúc đẩy hợp tác với New Zealand và Anh vì một khu vực tự cường hơn

Gắn kết hợp tác tiểu vùng với các ưu tiên phát triển bền vững

Phát biểu khai mạc Diễn đàn ASEAN - New Zealand về hợp tác tiểu vùng, Đặng Hoàng Giang, Trưởng đoàn Quan chức Cao cấp ASEAN Việt Nam, cho rằng tiểu vùng Mê Công đang phải đối mặt với nhiều thách thức nghiêm trọng như biến đổi khí hậu, an ninh nguồn nước và an ninh lương thực. Đây là những vấn đề có tính chất xuyên biên giới, vượt quá khả năng xử lý của từng quốc gia riêng lẻ và đòi hỏi sự phối hợp ở quy mô khu vực.

Theo Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang, trên cương vị điều phối quan hệ ASEAN - New Zealand, Việt Nam sẽ tiếp tục thúc đẩy hợp tác giữa hai bên theo hướng hiệu quả và thực chất hơn, bảo đảm các cam kết chính trị được cụ thể hóa thành những chương trình hành động mang lại lợi ích thiết thực cho người dân.

Đồng chủ trì diễn đàn, bà Alana Hudson đánh giá tiểu vùng Mê Công là khu vực có vị trí đặc biệt quan trọng với những nền kinh tế năng động, nguồn tài nguyên thiên nhiên phong phú và hệ thống sông ngòi đóng vai trò sống còn đối với sinh kế của hàng triệu người dân. Tuy nhiên, khu vực cũng đang đối diện những thách thức đan xen về quản lý tài nguyên nước, phát triển bền vững và tăng trưởng bao trùm.

Đại biểu tham dự Diễn đàn ASEAN - New Zealand. (Ảnh: Báo Nhân dân)

Các chuyên gia tham dự diễn đàn thống nhất nhận định rằng hợp tác tiểu vùng ngày càng trở thành một bộ phận không thể tách rời trong tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN. Ông Suriyan Vichitlekarn và bà Hoàng Thị Hà cho rằng những vấn đề như xâm nhập mặn, sụt lún đất, suy giảm sinh kế hay di cư đang đòi hỏi các giải pháp tổng thể, kết nối giữa cấp quốc gia, tiểu vùng và khu vực.

Nhiều ý kiến đề xuất tăng cường lồng ghép các nội dung hợp tác Mê Công vào chương trình nghị sự chung của ASEAN, đồng thời huy động hiệu quả hơn nguồn lực từ các đối tác đối thoại, trong đó có New Zealand với thế mạnh về chuyên môn kỹ thuật, kinh nghiệm phát triển và tài chính xanh.

Từ góc độ khoa học - công nghệ, ông Declan Graham, Viện Khoa học Kinh tế Sinh học New Zealand giới thiệu nhiều lĩnh vực New Zealand có thể hỗ trợ tiểu vùng Mê Công như nông nghiệp thích ứng biến đổi khí hậu, công nghệ sinh học, quản trị tài nguyên môi trường, phát triển giống cây trồng chịu hạn và chịu mặn, cũng như các mô hình kinh tế tuần hoàn phục vụ quá trình chuyển đổi xanh.

Một nội dung nhận được sự quan tâm lớn là việc ứng dụng các công nghệ mới, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), nhằm nâng cao hiệu quả thiết kế và triển khai các dự án hợp tác. Các đại biểu cũng đề xuất hình thành cơ chế đối thoại thường niên ASEAN-New Zealand về hợp tác tiểu vùng theo hình thức Track 1.5, qua đó duy trì trao đổi chính sách và kết nối chuyên gia một cách thường xuyên hơn.

Các đại biểu thống nhất rằng hợp tác tiểu vùng không chỉ là hoạt động hỗ trợ phát triển mà còn là một trong những yếu tố góp phần củng cố khả năng tự cường, thúc đẩy tăng trưởng bao trùm và bảo đảm sự thịnh vượng chung của toàn bộ Cộng đồng ASEAN.

Hướng tới giai đoạn hợp tác sâu rộng và tự cường hơn

Tại Hội thảo ASEAN - Anh kỷ niệm 5 năm thiết lập quan hệ Đối tác Đối thoại (2021-2026), Thứ trưởng Đặng Hoàng Giang khẳng định việc Vương quốc Anh trở thành Đối tác Đối thoại của ASEAN vào năm 2021 là dấu mốc quan trọng, phản ánh mong muốn chung của hai bên trong việc duy trì môi trường hòa bình, ổn định và phát triển tại khu vực.

Theo Thứ trưởng, những kết quả đạt được trong 5 năm qua đã tạo nền tảng thuận lợi để ASEAN và Anh tiếp tục mở rộng hợp tác trong giai đoạn tiếp theo, đồng thời giúp Anh tham gia sâu hơn vào các cơ chế do ASEAN dẫn dắt.

Ông nhấn mạnh khả năng bổ trợ cho các ưu tiên phát triển của ASEAN, cũng như đóng góp vào việc nâng cao năng lực thích ứng và tự cường của khu vực, chính là giá trị nổi bật của quan hệ ASEAN -Anh hiện nay.

Thứ trưởng Ngoại giao Đặng Hoàng Giang. (Ảnh: Báo Nhân dân)

Nhìn lại chặng đường 5 năm qua, bà Phantipha, nguyên Đại sứ, Trưởng Phái đoàn Thái Lan tại ASEAN nhận định quan hệ ASEAN - Anh đang phát triển đúng hướng nhưng vẫn còn nhiều dư địa để khai thác tốt hơn tiềm năng chiến lược giữa hai bên.

Các đại biểu cho rằng trong bối cảnh thế giới tiếp tục biến động nhanh chóng, ASEAN và Anh cần điều chỉnh trọng tâm hợp tác theo hướng thiết thực hơn, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp.

Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Anh Tuấn, Quyền Trưởng khoa Chính trị quốc tế và Ngoại giao, Học viện Ngoại giao, quan hệ ASEAN - Anh cần chuyển từ giai đoạn xây dựng lòng tin sang giai đoạn xây dựng năng lực tự cường. Điều này đòi hỏi hai bên phải thúc đẩy các chương trình hợp tác có chiều sâu hơn trong các lĩnh vực mới nổi.

Các chủ đề được thảo luận xuyên suốt hội thảo bao gồm quản trị toàn cầu, nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế, bảo đảm chuỗi cung ứng, phát triển khoáng sản chiến lược, quản trị số, tài chính xanh, năng lượng tái tạo, công nghệ mới nổi và hạ tầng cảng biển.

Đáng chú ý, các đại biểu trẻ tham gia chương trình ASEAN Future Forum NextGen đã đề xuất nhiều sáng kiến hợp tác trong các lĩnh vực khoa học, công nghệ và trí tuệ nhân tạo, phản ánh kỳ vọng của thế hệ trẻ đối với tương lai phát triển của khu vực.

Đại biểu tham dự Hội thảo ASEAN - Anh. (Ảnh: Báo Nhân dân)

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Ngoại giao, Thịnh vượng và Phát triển Vương quốc Anh Seema Malhotra khẳng định năm 2026 là dịp để ASEAN và Anh cùng nhìn lại những thành tựu đã đạt được, đồng thời xác định các ưu tiên hợp tác mới cho giai đoạn tiếp theo.

Bà nhấn mạnh Anh sẽ tiếp tục làm sâu sắc hơn quan hệ với ASEAN và ủng hộ mạnh mẽ vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực, cũng như việc triển khai Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP).

Thông qua hai sự kiện, các đại biểu đều thống nhất rằng trong bối cảnh môi trường quốc tế ngày càng phức tạp, việc mở rộng hợp tác thực chất với các đối tác bên ngoài khu vực sẽ góp phần nâng cao năng lực thích ứng, thúc đẩy phát triển bền vững và củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực đang định hình. Riêng với Việt Nam, việc điều phối hiệu quả các quan hệ đối tác này tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, trách nhiệm và đóng góp tích cực của Việt Nam trong tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN đoàn kết, tự cường và hướng tới người dân.

Bạn bè quốc tế đánh giá cao vai trò của Việt Nam trong định hình tương lai ASEAN Trong khuôn khổ Diễn đàn Tương lai ASEAN (ASEAN Future Forum - AFF) 2026 diễn ra tại Hà Nội ngày 8-9/6, nhiều đại sứ và nhà ngoại giao quốc tế đánh giá cao vai trò ngày càng chủ động của Việt Nam trong thúc đẩy đối thoại, củng cố đoàn kết nội khối và đóng góp vào quá trình định hình tầm nhìn phát triển của ASEAN trong giai đoạn mới.

Nuôi dưỡng liên kết, xây dựng một cộng đồng bền vững, bao trùm, hướng tới người dân Chiều 10/6, sau hai ngày làm việc khẩn trương và hiệu quả, Diễn đàn Tương lai ASEAN (AFF) 2026 với chủ đề “Cùng định hình tương lai chung: Hòa bình, thịnh vượng, lấy người dân làm trung tâm" đã bế mạc.