Robot, AI và thuốc sáng chế: “Bộ ba mới khác” trong xuất khẩu của Trung Quốc

AI: Phá vỡ giới hạn, bén rễ vào chuỗi công nghiệp

Theo dữ liệu từ OpenRouter, nền tảng tổng hợp các mô hình AI toàn cầu, trong tuần thứ ba của tháng 7, lượng sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn của Trung Quốc đạt 36.110 tỷ token (đơn vị từ vựng), tăng hơn 30% so với tuần trước. Đây cũng là tuần thứ 12 liên tiếp các mô hình AI của Trung Quốc dẫn đầu thế giới về lượng sử dụng.

Ngày 4/5/2025, tại Hàng Châu, người dân đang trải nghiệm mô hình DeepSeek. (Ảnh: Tân Hoa xã)

Tuy nhiên, những con số này vẫn chưa phản ánh đầy đủ thực tế. Xuất khẩu AI không chỉ dừng ở việc bán phần mềm, mà còn bao gồm phát triển thuật toán, cung cấp và triển khai các mô hình AI, cũng như xây dựng các tác nhân AI (AI Agent). Vì vậy, các phương pháp thống kê thương mại truyền thống khó có thể đo lường đầy đủ giá trị của lĩnh vực này. Minh chứng rõ nét hơn chính là việc các sản phẩm và dịch vụ AI của Trung Quốc đã có đơn hàng từ 141 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Giữa sa mạc ở Trung Đông, một trung tâm điện toán AI hiện đại đang dần hình thành. Hệ thống làm mát bằng chất lỏng vận hành trung tâm này được cung cấp bởi công nghệ của Trung Quốc, góp phần hiện thực hóa mục tiêu chuyển đổi từ một trung tâm năng lượng truyền thống thành trung tâm kinh tế số của khu vực.

Robot xuất khẩu ồ ạt sang nước ngoài

Trên dây chuyền sản xuất, robot chỉ mất khoảng 5 giây để siết chặt một con ốc vít, với tốc độ và độ chính xác vượt xa những công nhân lành nghề giàu kinh nghiệm. Trên các tuyến đường dây truyền tải điện, robot cũng đang thay thế con người thực hiện việc sửa chữa các chốt định vị trên cao – công việc vốn đòi hỏi công nhân phải leo lên những cột điện cao hàng chục mét và đối mặt với nhiều rủi ro.

Những robot giúp việc xuất hiện tại Đại hội Robot bảo mẫu tại Bắc Kinh ngày 29/7/2025. (Ảnh: CMG)

Tại khu trưng bày triển lãm, chỉ cần bạn ngồi trên ghế sofa và nói: “Tôi khát”, robot sẽ ngay lập tức hiểu yêu cầu, tự động lập lộ trình tối ưu rồi mang nước đến tận tay.

Tại một hiệu thuốc thông minh, ba robot thuộc các thương hiệu khác nhau có thể dùng chung một “bộ não” AI để phối hợp phân loại thuốc. Trong tương lai, các hiệu thuốc không người trực, hoạt động 24/7, sẽ dần xuất hiện tại các khu dân cư. Chỉ trong vài chục giây, hệ thống có thể lựa chọn, chuẩn bị và giao thuốc đến tay người dùng.

Gian trưng bày vẫn như cũ, nhưng robot đã không còn biểu diễn nhào lộn hay tập Thái Cực Quyền. Thay vào đó, chúng trực tiếp thực hiện những công việc thực tiễn như siết ốc vít, sửa chữa đường dây điện, mang nước hay phân loại thuốc.

Nếu như năm 2025, câu hỏi được nhiều người đặt ra là “Robot có thực sự di chuyển được không?”, thì đến năm nay, mối quan tâm đã chuyển sang “Robot khắc phục được những hạn chế nào?” và “Làm thế nào để sản xuất robot với quy mô lớn?”. Sự thay đổi này phản ánh bước chuyển từ giai đoạn trình diễn công nghệ sang giai đoạn ứng dụng và thương mại hóa.

Các số liệu cũng cho thấy xu hướng này đang gia tăng. Trong nửa đầu năm 2026, Trung Quốc xuất khẩu robot lau dọn và robot sinh học thông minh với tổng giá trị 18,09 tỷ nhân dân tệ. Trong cùng thời gian, xuất khẩu robot công nghiệp đạt 6,29 tỷ nhân dân tệ, tăng 18,6% so với cùng kỳ và đã vươn tới 141 quốc gia, vùng lãnh thổ trên thế giới.

Đáng chú ý, xuất khẩu robot phẫu thuật đạt 480 triệu nhân dân tệ, tăng 4,3 lần; số lượng thị trường xuất khẩu cũng mở rộng từ 23 lên 49. Những con số này cho thấy robot Trung Quốc đang chuyển dần từ các sản phẩm trình diễn công nghệ sang những giải pháp được ứng dụng rộng rãi trong sản xuất và đời sống.

Thuốc sáng chế: Mặt hàng tiềm năng mới

Một phòng thí nghiệm nghiên cứu phát triển thuốc tại Trung Quốc. (Ảnh: CMG)

Tương tự như robot đang từng bước được ứng dụng trên toàn cầu, các loại thuốc sáng chế của Trung Quốc cũng đang góp phần định hình lại cục diện cạnh tranh trong ngành dược phẩm thế giới.

Trong nửa đầu năm nay, Cục Quản lý Dược phẩm Quốc gia Trung Quốc phê duyệt 38 loại thuốc sáng chế nhóm 1. Trong số đó, 11 loại là thuốc sáng chế đầu tiên trên thế giới với đích mới và cơ chế mới, toàn bộ là do các công ty dược phẩm Trung Quốc tự phát triển.

Điểm đáng chú ý khác là tốc độ gia tăng của các thương vụ cấp phép thuốc sáng chế cho nước ngoài. Trong nửa đầu năm nay, tổng giá trị các thỏa thuận này đạt khoảng 110 tỷ USD, tương đương 80% tổng giá trị của cả năm 2025.

Các loại thuốc được cấp phép trải rộng trên 10 lĩnh vực điều trị, bao gồm ung thư, rối loạn chuyển hóa, miễn dịch và thần kinh... Đối tác nhận chuyển giao đến từ 20 quốc gia và vùng lãnh thổ, trong đó có nhiều thị trường dược phẩm hàng đầu thế giới.

Cách đây vài chục năm, những mặt hàng xuất khẩu tiêu biểu của Trung Quốc chủ yếu là “bộ ba cũ” gồm trang phục, đồ nội thất và đồ điện gia dụng. Đến hiện tại, bức tranh xuất khẩu của quốc gia này đã thay đổi đáng kể. Những sản phẩm Trung Quốc đưa ra thế giới không chỉ là hàng hóa, mà còn là các giải pháp công nghệ giải quyết những thách thức thực tiễn và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống con người.

Diễn đàn đổi mới truyền thông Toàn cầu lần thứ 5 diễn ra tại Trùng Khánh

Hành trình đỏ nghiên cứu, học tập – Theo dấu con đường Trường Chinh tại Phúc Kiến